10 สิ่งที่ข้าพเจ้าชอบแห่งปี 2552

หวังว่ายังไม่ช้าเกินไปสำหรับการจัดอันดับสิ่งที่ข้าพเจ้าชื่นชอบ 10 สิ่งแห่งปี 2009 ข้าพเจ้าไม่ต้องการจำกัดให้เป็นรายการเฉพาะสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เนื่องจากมีหลายสิ่งรอบตัวข้าพเจ้า ที่มีคุณค่าเกินกว่าจะถูกละเลยไม่พูดถึงในวาระสำคัญนี้ และข้าพเจ้ายังตั้งใจให้อันดับเหล่านี้เป็นเรื่องความชื่นชอบส่วนตัวล้วนๆ จึงไม่ควรนำไปขยายผลใดๆ ทั้งสิ้น

สิ่งที่ 1 เหตุการณ์ Blur ขึ้นเวที Glastonbury

01blur

เพลงไม่มีความหมายตายตัวสิ้นสุด ณ เวลาที่แต่งเสร็จ แต่ความหมายของมันยังสามารถสะสมต่อไปได้ตามประสบการณ์ของสังคมที่มีต่อเพลงนั้น เพลงของ Blur ก็เช่นกัน มันสะสมบ่มเพาะความหมายในตัวเองล้อไปกับบริบทที่มันเคยถูกนำมาใช้ หรือประสบการณ์ส่วนบุคคลที่มีต่อเพลงนั้น การปรากฎตัวของวงดนตรีทีมเดิม เพื่อร้องเพลงเดิม ย่อมเท่ากับการทบทวนพัฒนาการการเปลี่ยนแปลงของความหมายในบทเพลงที่ซับซ้อนลุ่มลึกยิ่งขึ้น เป็นช่วงเวลาที่พิเศษยิ่งกว่าการเปิดฟัง mp3 เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นบนเวที Glastonbury คืนวันที่ 28 มิถุนายน 2552 คือการปะทะสังสรรค์ของเนื้อมวลของเหตุการณ์ที่ได้เห็นวง Blur มารวมตัวกันใหม่ ประวัติศาสตร์ของความหมายในบทเพลง และประสบการณ์ของผู้ชมร่วมล้านคน ณ ทุ่ง Somerset และผู้ชมทาง Web video

สิ่งที่ 2 หนัง ของ Quentin Tarantino

02killbill

น่าอับอายที่จะสารภาพว่าข้าพเจ้าเพิ่งเคยดู Kill Bill และ Pulp Fiction ในปีนี้ แต่ข้าพเจ้ายังโชคดีที่มีโอกาสดู Inglourious Basterds รอบปฐมทัศน์ สิ่งที่ข้าพเจ้าเรียนรู้จากหนังทั้งสามเรื่องคือการใช้ภาษาของภาพเคลื่อนไหว ถ้าผู้พัน Hans Landa ใน Inglourious Basterds คือผู้เชี่ยวชาญหลากหลายภาษา Tarantino เองก็คงเชี่ยวชาญภาษาของภาพเคลื่อนไหวได้หลากหลายแนวเช่นเดียวกัน ทั้งยังมีความสามารถใช้ภาษาเหล่านั้นประหนึ่งเป็นเจ้าของภาษาเสียด้วย เขาถ่ายภาพการต่อสู้ประลองดาบใน Kill Bill ได้เหมือนคนฮ่องกงถ่ายหนังประลองกำลัง ถ่ายภาพแก๊งค์อาชญากรใน Pulp Fiction ประหนึ่งผู้เชี่ยวชาญหนังแนวนี้โดยเฉพาะ เมื่อประกอบกับวิธีการเล่าเรื่อง บทเพลงประกอบ ก็ทำให้หนังมีความลึกในเนื้อหายิ่งขึ้น

ถ้าพูดในแง่ทฤษฎีวรรณกรรม หนังของ Tarantino เป็นตัวอย่างที่ดีของตัวบท ‘เปิด’ กล่าวคือ เปิดโอกาสให้ผู้ชมเลือกตีความหนังได้หลายระดับ ในระดับที่ตื้นเขินที่สุด ผู้ชมสามารถสนุกกับความรุนแรงเพื่อความบันเทิงในหนัง แต่ในระดับลึกที่สุด ยังสามารถเจอปัญหาของเพศสภาวะ สังคม ประวัติศาสตร์ที่เขาจงใจแฝงไว้อย่างแนบเนียน

สิ่งที่ 3 เหตุการณ์ รัฐบาลสั่งตีความกฎหมาย ทบทวนการประมูลการจัดสรรคลื่นสัญญาณ 3G

ปัญหาของการจัดสรรคลื่นความถี่ 3G ที่กังวลใจผู้หลักผู้ใหญ่คือ กทช. มีอำนาจจัดสรรคลื่นความถี่เพื่อการสื่อสารหรือไม่ และเพื่อทำให้ยุ่งยากกว่านั้น ประเทศไทยมีกฎหมายเกี่ยวกับเรื่องนี้ที่แก้ทับไปมา จนท้ายที่สุดก็เกิดความคลุมเครือว่าจะใช้เนื้อความตามฉบับใดและอย่างไร ปัญหาทั้งหมดจึงเกิดขึ้นจากการออกกฎหมายที่ไม่ชัดเจน เป็นปัญหาที่คนสร้างเพิ่มขึ้นเอง ไม่ได้เกิดจากปัญหาทางเทคนิก ความด้อยเทคโนโลยีแต่อย่างใด

เหตุที่ข้าพเจ้าชอบเหตุการณ์นี้ก็คือ ยิ่งทำให้ข้าพเจ้ามั่นใจยิ่งขึ้นว่าการมีกฎหมายหลายฉบับไม่ได้เป็นเงื่อนไขที่เพียงพอแก่การแก้ปัญหาของสังคม หรือพัฒนาบ้านเมือง

สิ่งที่ 4 ภาพเคลื่อนไหว ของ ‘เวลา’ ในหนัง

05timeimage

ข้าพเจ้าคิดอยู่นานว่าจะอธิบายเรื่องซับซ้อนนี้อย่างไรดี ภาพของเวลาในหนังอันที่จริงเกี่ยวข้องกับแนวคิดภาพยนตร์ศึกษาของ Deleuze แต่ข้าพเจ้าจะขอข้ามไปและอธิบายสั้นๆ ว่า เป็นห้วงเวลาหนึ่งของหนังที่กล้องจะเฝ้าดูเหตุการณ์ที่ดำเนินไปอย่างเป็นกลาง และอย่างเนิบช้า

ข้าพเจ้าทำความรู้จักตัวตนของภาพเคลื่อนไหวแบบนี้อย่างแท้จริงครั้งแรกเมื่อได้ดู 35 Shots of Rum ในฉากร้านบาร์ที่เหล่าตัวละครที่พลาดหวังจากไปชมการแสดง มาเต้นรำกินอาหารด้วยกัน กล้องไม่ทำอะไรนอกจากเลื่อนกล้องฉายบรรยากาศในร้าน สลับกับใบหน้าความรู้สึกของแต่ละคน เป็น shot ที่กินเวลานานราวกับชี้ชวนให้ผู้ชมเข้าไปอยู่ร่วมเหตุการณ์ในคืนฝนตกนั้น

หลังจากประสบการณ์การดูหนังเรื่องนี้ ทำให้ข้าพเจ้าย้อนทบทวนหนังที่เคยผ่านตาข้าพเจ้า และพบว่าหนังหลายเรื่องที่ข้าพเจ้าชอบ ล้วนมีภาพของการไหลเวียนอันเป็นอิสระของเวลานี้ด้วย อย่างเช่นใน 4 Months, 3 Weeks and 2 Days ฉากที่ตัวละครกำลังหาทางทิ้งก้อนเนื้อแท้งของเพื่อนของตนในบริเวณร้าง กล้องไม่ได้ทำอะไรมากไปกว่าการติดตามการเดินของตัวละครตัวนี้ ข้าพเจ้าจึงเห็นเวลาและสัมผัสบรรยากาศความอึมครึมที่ไหลทะลุออกมาจากจอภาพอย่างชัดเจน  อย่างไรก็ดี ต้องยอมรับว่ารูปแบบแสง นัยยะของสถานที่เป็นสิ่งที่ผู้กำกับ กะเกณฑ์เอาไว้เป็นอย่างดีก่อนแล้ว

มีหนังอีกหลายเรื่องที่มีฉากที่เนิบช้าแต่ประจุไปด้วยพลังของกระแสแห่งเวลาเหล่านี้ ที่ข้าพเจ้ายินดีจะจัดให้อยู่ในสิ่งที่ข้าพเจ้าชื่นชอบ แต่น่าเสียดายที่มันอาจมีมากจนไม่สามารถไล่เรียงกันได้หมดสิ้น เพราะข้าพเจ้าต้องรีบเขียนถึงสิ่งที่ชื่นชอบลำดับถัดไป

สิ่งที่ 5 บรรยากาศ ปายตอนกลางคืน

04pai

ข้าพเจ้าไม่ชอบเวลากลางวันโดยเฉพาะที่ปาย เพราะเป็นเวลาที่อากาศร้อนเกินไปจนกว่าจะชักชวนให้ข้าพเจ้าเชื่อได้ว่านี่คือฤดูหนาว แต่ปายในเวลากลางคืน นอกจากอากาศจะหนาวสมคำร่ำลือแล้ว ช่วงเวลาที่ท้องถนนอำเภอปายยังคึกคัก หลากสีสัน เต็มไปด้วยผู้คนจากทั้งชนกลุ่มน้อย ศิลปินจากกรุงเทพ ศิลปินท้องถิ่น เป็นห้วงเวลาที่แปลกใหม่และน่าสนใจ แต่ที่ข้าพเจ้าจะชอบมากกว่าคือบรรยากาศนอกตัวเมืองปายตอนกลางคืน เพราะมันหนาวและเงียบงัน รอบตัวโอบล้อมไปด้วยทิวเขา เป็นช่วงเวลาที่ข้าพเจ้าถูกตัดขาดทั้งจากอดีตและอนาคต

สิ่งที่ 6 หนังสือ The Photographer’s Eye ของ Michael Freeman

03book

ภาพจาก: bitterbutter2000

หนังสือสอนถ่ายภาพภาษาไทย มักวนเวียนอยุ่กับประเด็นทางเทคนิกอย่างค่า ISO, White balance, Exposure etc. ซึ่งล้วนน่าเบื่อและเกือบจะไร้ประโยชน์ในยุคที่ค่าเหล่านี้สามารถปรับแต่งในคอมพิวเตอร์ในคราวหลังได้ แต่หนังสือ The Photographer’s Eye เลือกพูดถึงประเด็นที่สำคัญที่สุดที่ไม่สามารถแก้ไขภายหลังจากถ่ายได้ นั้นคือองค์ประกอบและการออกแบบ โดยปรกติแล้วความรู้เหล่านี้จะถ่ายทอดกับด้วยภาษาพูดในหมู่ช่างภาพในไทย และมักจะไม่ได้เรียบเรียงเป็นหัวข้อเป็นระบบ หากแต่จะแตกกระจายเป็นเกร็ดเล็กเกร็ดน้อย เหลือไว้แต่ซากคำสำคัญเช่น “รูปสามเหลี่ยม” “กฎสามส่วน” “เส้น จุด ระนาบ” ฯลฯ

หนังสือเล่มนี้ทำลายความเคลือบคลุมเหล่านั้น ด้วยลำดับการนำเสนอที่ชัดเจน ครบถ้วน และมีตัวอย่างภาพแนว Street shot ของ Freeman ที่ถ่ายระหว่างการท่องเที่ยวในแถบเอเชีย ที่ส่งเสริมประเด็นแต่ละเรื่องได้ชัดเจน ข้าพเจ้าจึงขอพื้นที่หนึ่งอันดับไว้ให้กับหนังสือสอนถ่ายภาพที่ดีที่สุดในโลกเล่มนี้

สิ่งที่ 7 เกม Passage

ไม่มีสิ่งหวือหวาใดๆ สำหรับเกมนี้ ตัวละครเดินไปเรื่อยๆ ตามฉาก pixel art รูปแบบ สีสันต่างๆ ต้องเดินผ่านก้อนหิน หลืบทางกีดขวาง ไปเรื่อยๆ แต่ไม่มีศัตรูใดๆ รอให้ถูกยิงหรือถูกเหยียบ มันมีแต่เส้นทางทางอ้างว้าง เมื่อเดินผ่านไปจนสุดขอบขวามือ ตัวละครของเราเริ่มกลายเป็นสีเทาบ่งบอกถึงความชรา ก่อนจะตายกลายเป็นหลุมศพ ภาพมืดลงแล้วปรากฎชื่อเกม แล้วก็อาจจะเลือกเล่นใหม่ คราวนี้สามารถเลือกที่จะจับคู่กับอีกคนในฉากได้ เมื่อจับคู่แล้ว ทั้งสองจะเดินไปด้วยกันตลอดทาง แต่นั้นทำให้การเดินผ่านช่องหลืบ ช่องเล็กบางเส้นทางไม่สามารถเข้าถึงได้ แต่สุดท้ายทั้งสองก็กลายเป็นหลุมศพเหมือนเดิม เป็นความเรียบง่าย ที่สะเทือนใจ

สิ่งที่ 8 เวบไซต์ Facebook

ข้าพเจ้าคิดว่าไม่ควรต้องมาอธิบายอีก ว่าสิ่งนี้สมควรมีตำแหน่ง ณ ที่นี้หรือไม่

สิ่งที่ 9 Podcast ของ BBC Global News

เป็นโอกาสหนึ่งเดียวในแต่ละวันสำหรับข้าพเจ้า ที่จะฝึกฝนการฟังภาษาอังกฤษ แต่นอกจากเรื่องเรียนและเรื่องเครียด อย่างข่าวสงคราม การเมืองระหว่างประเทศแล้ว ช่วงครึ่งหลังของ podcast ยังเปิดโอกาสให้กับเรื่องราวหลายแขนงทั่วโลก ทั้งวงการประวัติศาสตร์ ศิลปะ วัฒนธรรม สังคม  podcast ชุดนี้จึงเป็นมากกว่ารายการข่าวทั่้วไป มันคือบันเทิงคดีที่เปิดโอกาสให้คนทั่วโลกเข้าถึงได้ฟรีทุกวันจันทร์ถึงศุกร์ วันละสองรอบ

สิ่งที่ 10 กลุ่มเคลื่อนไหว ต่อต้านมาตรฐานศีลธรรมทางศาสนา

หลังจากเหตุการณ์รัฐประหาร และหลังจากรัฐบาลชุดอภิสิทธิ์เข้ารับตำแหน่ง ข้าพเจ้าพบว่ามีกลุ่มเคลื่อนไหวกลุ่มหนึ่งที่เริ่มมีพลังยิ่งขึ้นในสังคม และอันที่จริงการเคลื่อนไหวของคนกลุ่มนี้ก็ไม่ค่อยเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ทางการเมืองโดยตรง โดยที่คนกลุ่มนี้พยายามนำเสนอความคิดเห็นต่อต้านศีลธรรมทางศาสนาพุทธ เช่น ต่อต้านผู้ต่อต้านปฎิทินเปลือยโฆษณาเหล้า เป็นต้น

ข้าพเจ้าไม่ได้ชอบกลุ่มเคลื่อนไหวนี้เพราะเหตุว่าข้าพเจ้าเห็นด้วย อันที่จริงบางเรื่องข้าพเจ้าก็ไม่เห็นด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งความเห็นที่ว่าศาสนาเป็นเรื่องไม่จำเป็น แต่ข้าพเจ้าสนใจเพราะมันทำให้ข้าพเจ้าย้อนคิดและตั้งคำถามต่อศาสนาิอย่างสม่ำเสมอ

น่าสนใจอีกว่ากลุ่มเคลื่อนไหวนี้ แยกเรื่องศีลธรรมออกจากเรื่องจรรยาอย่างชัดเจน และพยายามถือจรรยาให้เป็นหลักแห่งการกระทำ เช่น ห้ามมีผลประโยชน์ทับซ้อนในวิชาชีพ เป็นต้น ซึ่งนี้ทำให้ภาพลักษณ์ของกลุ่มเคลื่อนไหวนี้ดูซับซ้อนและหนักแน่นอยู่ในที น่าศึกษาเป็นอย่างยิ่ง


One Comment on “10 สิ่งที่ข้าพเจ้าชอบแห่งปี 2552”

  1. นิรนาม พูดว่า:

    ดี


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s