นามแฝง ตัวตนและกฎหมาย

ข้าพเจ้าสังเกตว่าเวบ drama-addict [ลิงค์] กลายหลุมดูดเวลาขนาดใหญ่ เพราะเมื่อใดที่หลงเพลิดเพลินไปในวิวาทะของเหล่าผู้ที่เราไม่รู้จักในเนต ข้าพเจ้าจะรูสึกพันผูกนัวเนียและอินไปกับมันโดยไม่รู้ตัว

สำหรับคนที่ไม่เคบเขาเวบนี้ เวบดังกล่าวมีเนื้อหาเกี่ยวกับคนตีกันในเวบบอร์ด โดยสำนวนการเขียนจะกล่าวพาดพิงไปถึงแค่นามแฝงของคนที่ตีกันอยู่นั้น เรื่องราวส่วนใหญ่ มีโครงสร้างเหมือน drama จริงๆ เพราะมีได้ทั้งตัวร้าย ตัวดี คนอิจฉา ผู้กลับใจ และสารพัดบุคคลิก archetype ที่พบได้หลังข่าวภาคค่ำ

มีหลายคนขู้ฟ้องเวบนี้ด้วยข้อหาหมิ่นประมาท แต่นั่นก็ทำให้ข้าพเจ้าได้รับความรู้ใหม่เมื่อมีผู้ใช้เวบบางคน บอกว่าการกล่าวอ้างนามแฝงไม่ผิด

อันที่จริงเบื้องหลังนามแฝงก็มีผู้ใช้ที่เป็นคนจริงๆ อีกทั้งเวบบางแห่งยังเเชื่อมนามแฝงเข้ากับข้อมูลส่วนตัวจริงๆ ดังนั้น การไขข่าวต่อบุคคลที่ 3 อันทำให้ชื่อนามแฝงนั้นเสียหายก็น่าจะเป็นหมิ่นประมาทได้ด้วย เพราะท้ายที่สุดนามแฝงก็สามารถโยงไปหาข้อมูลของบุคคลจริงได้อยู่ดี

แต่เมื่อข้าพเจ้าทบทวนอีกครั้ง ปัญหานี้อันที่จริงกลับมีความซับซ้อนมากกกว่านั้น

การอ้างว่า หมิ่นประมาทนามแฝงไม่ผิดเพราะนามแฝงไม่ใ่ช่ ‘บุคคลใด’ ตามกฎหมาย และคนที่รู้ก็อาจจะไม่สามารถสืบสาวไปถึงตัวบุคคลที่อยู่เบื้องหลังนามแฝงได้ เช่นนี้มีนัยยะ 2 อย่างคือ 1. ข้อมูลที่โยงไปกับตัวนามแฝงโดยปรกติย่อมสามารถโกหกได้ หรืออาจไม่มีข้อมูลส่วนนั้น แต่ที่น่าสนใจกว่าคือมันชี้ว่า 2. ตัวตนในอินเตอร์เนตเป็นคนละตัวตนกับในโลกแห่งความจริงที่กฎหมายรับรู้

สมมุติว่าเรากำลังอยู่ในเกมออนไลน์ แต่ละคนมี Avatar ของตัวเองแทนตัวตนในโลกแห่งความจริง Avatar ครอบครองทรัพย์สินเฉพาะในโลกจำลองนั้นได้ และมีสิทธิเฉพาะที่กำหนดไว้โดยผู้ควบคุมประจำโลกนั้น โดยกฎที่ควบคุมไม่เกี่ยวอะไรกับกฎหมาย เป็นเอกเทศต่างหาก  ถ้าหากกำหนดว่า Avatar ไม่สามารถขโมยของในโลกเสมือน จาก Avatar ตัวอื่นๆ ได้ และดันมีบุคคลเกรียนฝ่าฝืน เช่นนี้ผู้ควบคุมสามารถลงโทษด้วยการ block ออกได้ ตามฐานของการฝ่าฝืนข้อตกลงการใช้งาน แต่ไม่สามารถเอาผิดทางกฎหมายได้ เพราะทรัพย์สินจำลองเหล่านั้นอาจไม่ใช่ทรัพย์ตามความเข้าใจทางกฎหมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าทรัพย์สินจำลองเหล่านั้นไม่ได้ได้มาด้วยการจ่ายเงินตราจริงๆ แต่เกิดจากการไปต่อสู้กับสัตว์ประหลาด ฯลฯ

ตัวอย่างเดียวกัน ชื่อเสียงของ Avatar แต่ละตัวก็ย่อมเปนชื่อเสียงจำลองที่จะอยู่เฉพาะในสภาพแวดล้อมเสมือนนั้น และค่อนข้างโอนย้ายจากเนตมาสู่ชีวิตจริงได้ยาก และถึงย้ายมาได้ คนในโลกแห่งความจริงก็ยังติดภาพลักษณ์ของ Avatar ตัวนั้นในฐานะคนดังในเนตอยู่ดี ดังนั้น การโจมตีชื่อเสียงของ Avatar ผลทางกฎหมายจึงน่าจะเหมือนกับขโมยทรัพย์สินเสมือนใช่หรือไม่ Avatar ไม่มีสิทธิในชื่อเสียงของตนจริงหรือไม่

เพื่อทำให้เรื่องราวยุ่งยากยิ่งขึ้น ข้าพเจ้าขอตั้งข้อสังเกตว่าลักษณะสังคมในเนตกับในโลกแห่งความจริง มีความต่างกัน พฤติกรรมของมนุษย์ ณ หน้าจอคอม ต่างจากพฤติกรรมที่จะพบเห็นในโลกแห่งความจริง เพราะการสื่อสารผ่านหน้าจอต้องกระทำด้วยตัวอักษร และไม่สามารถใช้โทนเสียง ใบหน้า บรรยากาศมาช่วยเสริมความหมายได้ อีกทั้งยังปลอดภัยในระยะห่าง การสื่อสารในคอมพิวเตอร์จึงเข้มข้นและแข็งกระด้างกว่าการพบกันต่อหน้า ระบบทางสังคมของทั้งสองสภาพแวดล้อมยังต่างกัน ในขณะที่ในโลกแห่งความจริง บุคคลหนึ่งอาจเป็นถึงอาจารย์ รัฐมนตรี แต่ในโลกอินเตอร์เนต ก็สามารถถูกทำให้กลายเป็นตัวอัปรีย์ชั่วช้าที่สามารถถูกโจมตีด้วยคำวิจารณ์สารพัดได้

เมื่อมีระบบทางสังคมแยกกันชัดเจน ดังนั้น กฎหมายของโลกแห่งความจริงจึงไม่สามารถเข้ามาตอบสนองโลกเสมือนได้ นามแฝงในเนตจึงน่าจะไม่มีสิทธิในชื่อเสียงในตัวมันเอง การหมิ่นประมาทนามแฝงจึงไม่น่าจะผิด

แต่ถ้านามแฝงนั้นโพสใบหน้าของตัวเอง และชื่อจริง ที่เรียนพร้อมสรรพ เพื่อท้าให้พบกันนอกสถานที่ แบบนี้จะเกิดอะไรขึ้น? และจะเกิดอะไรขึ้นถ้าบุคคลต้องอาศัยนามแฝงในเนตเพื่อทำมาหากิน เช่น ขายผลงานหารายได้?

ถ้าเส้นแบ่งระหว่างโลกเสมือนกับความจริงพร่าเลือนลง ย่อมเป็นสัญญาณร้ายต่อทั้งข้ออ้างที่ว่า นามแฝงไม่เกี่ยวอะไรกับโลกแห่งความจริง และต่อทั้งตัวกฎหมายที่มุ่งหมายบังคับกับสังคมโครงสร้างดั้งเดิมก่อนมีอินเตอร์เนตเอง


One Comment on “นามแฝง ตัวตนและกฎหมาย”

  1. เกม พูดว่า:

    ผมก็เป็นคนนึง ที่ชอบใช้นามแฝง


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s