ศิลปินในฐานะ ‘อาชีพประจำ’?

ใน Theater Blog ของหนังสือพิมพ์ Guardian กำลังคึกคักกับคำถามที่ว่าเราสามารถยึดงานศิลปินละครเวที เป็นอาชีพประจำได้หรือไม่ [ลิงค์]

อยากช่วยเพิ่มความคึกคักอีกแรงหนึ่ง

ก่อนอื่นขอจำกัดความให้ชัดเจนก่อนว่า ไอ้ ‘อาชีพประจำ’ นั้นโดยทั่วไปต้องมีค่าตอบแทนที่เหมาะสม ในระดับที่สามารถสร้างชีวิตของตัวเองตามฐานานุรูปได้ ถ้าได้ค่าตอบแทนเป็นครั้งคราวแต่กลับไม่พอใช้แม้แต่เพื่อสนองปัจจัยพื้นฐานของชีวิต ก็จะเรียกว่าเป็นอาชีพประจำไม่ได้

แค่เริ่มจำกัดความ ‘อาชีพประจำ’ ก็เริ่มมีปัญหาเสียแล้ว เพราะเราจะรู้ได้อย่างไรว่าค่าตอบแทนนั้นเหมาะสมหรือไม่เหมาะสม? มันขึ้นอยู่กับความคาดหวังของคนประกอบอาชีพนั้นว่าอยากจะมีชีวิตแบบใด คนที่อยากมีรถ 4 คัน บ้านคฤหาสน์ 2 หลัง (ไว้อยู่ 1 หลัง ไว้ตากอากาศอีก 1) จอทีวี 60 นิ้ว 3 จอ บุฟเฟ่ต์โอเรียลเต็ลทุกเที่ยง แบบนี้ แม้แต่งานราชการทั่วไป ก็ไม่อาจเรียกได้ว่าเป็นอาชีพประจำ

ดังนั้น เราจะตอบคำถามข้างบนโดยดูแต่ตัวอาชีพและค่าตอบแทนไม่ได้ ต้องสนใจคนที่เข้ามาประกอบอาชีพนั้นด้วย ว่ามีความคาดหวังอย่างไร

สมมุติว่าอาชีพศิลปินละครเวที ไม่ได้ให้ค่าตอบแทนในระดับที่สนองความคาดหวังในชีวิตของคนบางคน ก็มีความเป็นไปได้ 2 ทางคือ

1. ยังไม่ได้ทำอาชีพนั้นเต็มที่เพียงพอ

ความรักในการงานเป็นเงื่อนไขที่จำเป็น แต่ไม่ใช่เงื่อนไขที่เพียงพอสำหรับความสำเร็จ  หากงานใดใช้เวลาทำงาน 3 วันต่อสัปดาห์ แล้วได้อัตราตอบแทนเพียงน้อยนิด บางครั้งก็ต้องเข้าใจว่ามันอาจสมเหตุสมผลแล้ว และบางครั้งก็ต้องมองว่าเป็นโชคดีด้วยซ้ำไป เพราะประเทศนี้ยังมีหลายคนต้องทำงานเต็มสัปดาห์เพื่อค่าตอบแทนในระดับเดียวกับศิลปินที่ทำงาน 3 วันต่อสัปดาห์  ถ้าต้องการค่าตอบแทนที่มากขึ้น วิชาเศรษฐศาสตร์จะแนะนำว่าให้เพิ่มผลิตผลที่ตรงใจผู้ซื้อให้มากขึ้น แปลเป็นการกระทำง่ายๆ คือเพิ่มความตั้งใจ และขยันมากขึ้น เช่น หาทางเพิ่มเวลาทำงานจาก 3 วันเป็น 5-7 วัน ต่อสัปดาห์ เป็นต้น

แต่ถ้าเพิ่มความตั้งใจแล้ว ยังพบว่าค่าตอบแทนไม่เพียงพอกับการคาดหวัง ความเป็นไปได้อีกทาง คือ

2. อาชีพนั้นไม่อาจตอบสนองความต้องการของชีวิตได้

ไม่ใช่ทุกอาชีพที่หากเลือกทำแล้ว จะมีรถหรู บ้านตากอากาศ บ้านกลางดวงจันทร์ เครื่องบินส่วนตัว เพราะมูลค่าของทุกสิ่ง ผันแปรไปตามสถานที่ วัฒนธรรม ช่วงเวลา

งานศิลปะอาจมีมูลค่ามากที่เมืองของคนมีอันจะกินอย่างฝรั่งเศส แต่อาจไร้มูลค่าในประเทศที่ต้องหาเงินทุนจากการเป็นโจรสลัดอย่างโซมาเลีย หรือนักบอลในพรีเมียร์ลีกไทย ก็อาจมีมูลค่าต่อเดือนมากกว่าอาจารย์ที่จุฬาก็ได้ ทั้งหมดไม่ใช่ความผิดของใคร เป็นธรรมชาติของสถานที่และยุคสมัย

หากศิลปินละครเวทีต้องพบภายหลังว่าไม่มีรถหรู บ้านพักตากอากาศสมความตั้งใจ ทั้งที่ทำงานเต็มเวลาแล้ว นี่คือปัญหาที่เกิดจากอาชีพโดยตรง ทางแก้ไขมี 2 ทางคือทำอาชีพ ‘หลัก’ อย่างอื่น เช่น ไปเป็นดาราละครหลังข่าว หรือพิธีกร ไม่เช่นนั้น ก็ลดความคาดหวังลง

ข้าพเจ้าให้คำตอบแบบเด็ดขาดไม่ได้ว่า “เราสามารถยึดอาชีพศิลปินละครเวทีเป็นอาชีพประจำได้หรือไม่?” เพราะมันขึ้นกับว่าคนทำอาชีพนั้นมีความคาดหวังในชีวิตอย่างไร และค่าตอบแทนจากอาชีพนี้จะตอบสนองความคาดหวังได้หรือไม่ ถ้าตอบว่า ‘ไม่ได้’ ความผิดก็อาจไม่ได้อยู่ที่ตัวอาชีพ แต่อาจอยู่ที่ตัวคนที่ยังใช้ความตั้งใจไม่เพียงพอก็ได้



ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s