ลืมความจำ จำการลืม

ทุกวัน เรามีงานรำลึกหลากหลายจัดขึ้นในพื้นที่สาธารณะ งานรำลึกเหล่านั้นอาจเป็นเรื่องการเมืองอย่าง รำลึก 14 ตุลา รำลึก 6 ตุลา อาจเป็นเรื่องแรงบันดาลใจอย่างรำลึกบุคคลสำคัญที่เสียชีวิต รำลึกให้กับความสูญเสียอย่างงานรำลึกครบรอบวันระเบิดนิวเคลียร์ลงเมืองฮิโรชิมา รำลึกเหตุการณ์ 911

ทำไมงานรำลึกเหล่านี้ ต้องมีขึ้น?

ทำไมต้องรำลึก 6 ตุลา ในเมื่อการรำลึกอย่างการออกจดหมายแถลงการณ์ จัดงานสัมมนา เดินชมภาพถ่าย ไม่ได้นำไปสู่ผลลัพธ์คือการตรวจสอบอำนาจที่เข้าแทรกแซงระบบประชาธิปไตย ไม่ได้ทำให้เรื่องราวแพร่กระจายไปสู่ผู้คนที่นอกเหนือไปจากกลุ่มคนที่รู้เรื่องดีอยู่แล้ว ไม่ได้ทำให้เกิดอะไรขึ้นเลยนอกจากการเสียเงินจัดงานที่หายากอยู่แล้ว ให้กับผลลัพธ์ที่น่าผิดหวัง ซ้ำเพิ่มเติมไปกองรวมกับความสูญเสียนานัปประการที่เกิดขึ้นจากเหตุการณ์นี้อยู่แล้ว

ทำไมต้องรำลึกสตีฟ จ๊อบส์ไปแล้ว ในเมื่อไม่ได้ทำให้เขาฟื้นขึ้น และการรำลึกถึงผลงานในอดีตก็สามารถทำได้ทุกเมื่อเชื่อวัน การพูดคุยระหว่างกลุ่มคนที่รักผลิตภัณฑ์ Apple ก็มีที่ทางเฉพาะที่เข้าถึงได้ทุกคนทุกเวลา ทำไมต้องจัดวันๆ หนึ่ง (คือวันที่ 14 ตุลาคม) เป็นวันรำลึกบุคคลผู้นี้โดยเฉพาะ เขากำลังจะเสียเงินทองประชาสัมพันธ์ให้ทุกคนทำสิ่งที่คนที่อยากทำก็ทำได้อยู่แล้วเพื่อเหตุใด

ทำไมต้องรำลึกเหตุการณ์ 911 ทำไมต้องสร้างอนุสรณ์ราคาแพงเพิ่มเติมงบประมาณให้กับรัฐบาลที่ทำสงครามต่อต้านการก่อการร้ายที่แสนจะสิ้นเปลืองอยู่แล้ว ทำไมต้องเสียเวลาเพิ่มเติมรำลึกผู้เสียชีวิตในเหตุการณ์ ทั้งที่โลกก็ได้เสียเวลาไปหลายวันแล้วเพื่อแก้ไขผลพวงจากเหตุการณ์ดังกล่าว

ข้าพเจ้าคิดว่าเรายังมีทางออกในการให้ความชอบธรรมแก่การรำลึกเหล่านี้ สิ่งใดที่เกิดขึ้นและปฎิบัติแพร่หลาย ก็น่าเชื่อว่าน่าจะมีเหตุผลที่สมเหตุสมผลซ่อนตัวรอให้เราเข้าไปพบเจอทักทายอยู่เสมอ

งานรำลึกและความสามารถของมนุษย์ในการมีความจำขั้นสูงและการรับรู้การมีอยู่ของเวลา เหล่านี้น่าจะมีความเกี่ยวข้องกัน

จริงอยู่ที่หนูตะเภาอาจมีความจำ แต่เราจะไม่เห็นหนูตะเภามีพฤติกรรมผิดไปจากปรกติเมื่อครบรอบเวลา 1 วันที่เพื่อนของมันถูกนำไปผ่าทดลอง เพราะความจำของมันอาจจะจำกัดอยู่เฉพาะเรื่องข้อเท็จจริง (มีหนูอีกตัวหายไป) ไม่ขยายไปถึงความทรงจำที่มีลักษณะความเป็นส่วนตัว หรือมีอารมณ์ร่วม (หนูอีกตัวที่อยู่กับฉันหายไป พบว่าถูกนำไปผ่าทดลอง ทำให้ฉันกลัวมากว่าจะเป็นรายต่อไป) อีกทั้งเรื่องของเวลาก็ยังไม่แน่ใจว่าหนูตะเภาจะรับรู้ได้หรือไม่ว่า 1 ชั่วโมง มีความยาวนานขนาดไหน

ความจำของมนุษย์มีลักษณะอีกอย่างคือ การผูกติดกับสิ่งที่เชื่อว่าเป็นความจริง ทำให้ความจำแยกออกจากสิ่งที่เรียกว่าจินตนาการ เพราะแม้สองอย่างเป็นสิ่งที่ไม่เกิดขึ้นตรงหน้า แต่ความจำเกิดจากความจริง ส่วนจินตนาการเกิดจากความไม่มีจริง

ความจำจึงต้องถูกย้ำเตือนทุกครั้งว่าเป็นความจริง ไม่เช่นนั้นเมื่อการณ์กลับกลายภายหลังว่าความจำนั้นไม่จริง หรือไม่มีการคิดถึงบ่อยๆ จนรายละเอียดเลอะเลือนปนเปไปมา ความจำนั้นจะหมดสภาพการเป็นความจำในทันที และจะทำให้มนุษย์รู้สึกไขว้เขว สับสนทางความคิด

การจัดงานรำลึกคือวิธีคงสภาพความจำ และในเวลาเดียวกันมันก็เป็นการย้ำเตือนความจริงแท้ของเหตุการณ์ไปในตัวว่า การก่อการร้ายเป็นภัยต่อพลเมืองจริง, สตีฟ จ๊อบส์เป็นบุคคลที่ให้แรงบันดาลใจจริง, ความอดทนต่อความเห็นต่างยังเป็นปัญหาในสังคมไทยจริง ทั้งหมดเป็นความจริง และต้นทุนการรักษาความเป็นจริงของเหตุการณ์นั้น ย่อมมีจำนวนมหาศาลได้ ไม่น่าจะเป็นการใช้เงินฟุ่มเฟือข้าพเจ้าหวังว่านี่

ข้าพเจ้าหวังว่า เหตุผลนี้น่าจะอธิบายแย้งข้อความจากบลอกนี้ได้ [ลิงค์]


One Comment on “ลืมความจำ จำการลืม”


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s