ความบังเอิญที่มีความหมาย

วันหนึ่งขณะเดินตามหลังคนในซอย ข้าพเจ้านึกถึงรายการศึกสิบสองราศีที่ฉายก่อนข้าพเจ้าจะออกจากบ้านหลายชั่วโมง กำลังนึกถึงเหมี่ยว ปวันรัตน์ ที่หมอรักฟันธงว่ามีเกณฑ์จะถูกตีท้ายครัว ทันใดนั้นคนที่เดินข้างหน้าก็พูดถึงเรื่องเหมี่ยว ปวันรัตน์ กับเรื่องถูกตีท้ายครัวทันทีราวกับว่ามีพลังงานบางอย่างในซอยแห่งนั้น ชักจูง ให้คิด และแบ่งปันในเรื่องเดียวกันราวกับระบบ Cloud computing

เหตุการณ์นี้ทำให้นึกถึงเรื่อง Synchronicity ของกุสตาฟ ยุง

ยุงอธิบายว่าเราไม่จำเป็นต้องเข้าใจเหตุการณ์ต่างๆ บนโลกผ่านกรอบความคิดเรื่องเหตุ-ผล (Causality) อย่างเดียว แต่เหตุการณ์ที่แม้จะไม่มีความสัมพันธ์ในแง่เหตุผล แต่กลับเกิดขึ้นพร้อมกันโดยบังเอิญหรือไม่ก็แล้วแต่ ในลักษณะที่ชี้นำให้เกิดความหมายที่น่าสนใจ เช่นนี้ก็สมควรนำมาศึกษาได้เช่นกัน อย่างการที่ผู้คนที่อยู่ในบริเวณเดียวกันแต่กลับคิด และพูดหัวข้อเรื่องเดียวกัน ก็เป็นเรื่องน่าสนใจที่นำมาต่อยอดเชิงวิชาการได้

Synchronicity ทำให้ยุง เชื่อว่าเหตุการณ์ต่างๆ บนโลกเกิดจากพลังขับเคลื่อนพื้นฐานเบื้องหลัง ทำให้เชื่อว่าน่าจะมีจิตใต้สำนึกรวม (Collective Unconscious) จิตของทุกคนมาจากรูปแบบพื้นฐานเหมือนกัน (Archetypes)

ซึ่งท้ายที่สุดก็เป็นว่า Synchronicity ทำให้ค้นพบ Causality ของสิ่งที่ไม่คิดว่าจะมี Causality มาก่อน

ทำให้ข้าพเจ้านึกออกได้ว่า ความเป็นเหตุเป็นผล ไม่ใช่คำอธิบายเดียวที่มนุษย์ใช้อธิบายเหตุการณ์ต่างๆ บนโลก อย่างในพระพุทธศาสนาเอง เรื่องปฏิจจสุทบาท ก็ต่างจากเรื่องความเป็นเหตุเป็นผลแบบที่เข้าใจทั่วไป เพราะความเป็นเหตุผลแบบทั่วไป มีภาพของความเป็นลูกโซ่ คือมีสิ่งที่เริ่มต้นเป็นตัวยืน แล้วจึงเกิดสิ่งต่อไป แต่ในทางพระพุทธศาสนาจะไม่มีองค์ประกอบที่เรียกได้ว่าเป็นของร่วมต้น แต่ของทุกอย่างเกิดขึ้นเพราะการมีอยู่ของสิ่งของชิ้นอื่นในวงจร เมื่อวงจรนี้เกิดขึ้นแม้เราอาจจะชี้ชัดว่าสิ่งใดทำให้เกิดสิ่งใด แต่เมื่อนำสิ่งของชิ้นใดชิ้นหนึ่งในวงจรออกไป ของทุกชิ้นจะหายไปทั้งหมด ต่างจากเรื่องความเป็นเหตุเป็นผล ที่หากนำของชิ้นใดออกไป สิ่งที่ได้รับผลกระทบก็จะมีแต่ของที่รับผลถัดจากของที่ถูกเอาออกไปเท่านั้น


2 ความเห็น on “ความบังเอิญที่มีความหมาย”

  1. numba พูดว่า:

    บทความนี้ช่วยเยียวยาผมในยามที่ผมกำลังอยู่ในความหม่นหมองครับ ขอบคุณครับ


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s